Hüdudsuz eskalasiya: Kiyev-Peçersk Lavrasına zərbə G7 sammiti öncəsi riskləri artırır

İyunun 15-də Rusiyanın Kiyevə endirdiyi səhər zərbələri son ayların müharibəsində ən simvolik və siyasi baxımdan ən mühüm epizodlardan birinə çevrilib. Bu hücumlar münaqişənin artıq təkcə hərbi deyil, həm də sivilizasiya xarakterli yeni eskalasiya mərhələsinə daxil olduğu hissini daha da gücləndirib.

Ukrayna hakimiyyətinin məlumatına görə, Rusiya Ukrayna ərazisinə 70 raket və 611 zərbə tipli pilotsuz uçuş aparatı buraxıb və Kiyevi əsas hədəfə çevirib. Hücum nəticəsində azı beş nəfər həlak olub, onlarla insan yaralanıb. Zərbələr həmçinin Xarkov və Dnepr şəhərlərini də əhatə edib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi isə bildirib ki, hədəflər hərbi-sənaye kompleksinin obyektləri və hərbi infrastruktur olub və bu əməliyyat “Kiyev rejiminin terror aktlarına cavab” kimi həyata keçirilib.

Lakin bu hücumun əsas siyasi nəticəsi raketlərin sayı və dağıntıların miqyası deyil, zərbənin Kiyev-Peçersk Lavrası ətrafına düşməsi oldu. Bu məkan pravoslav dünyasının ən mühüm dini mərkəzlərindən biri və UNESCO Dünya İrs Siyahısına daxil edilmiş abidədir.

Uspenski soborunun damında başlayan yanğın qısa zamanda müharibənin güclü simvolik epizoduna çevrildi. Ukrayna üçün bu, milli və dini kimliyə zərbədir. Rusiya üçün isə əsrlər boyu ümumi pravoslav irsinin və Rus pravoslav ənənəsinin mühüm hissəsi olmuş müqəddəs bir məkana zərbə deməkdir. Məhz bu məqam hadisəni misilsiz edir: müharibə getdikcə yalnız infrastrukturu deyil, həm də ortaq tarixi yaddaşın mədəni əsaslarını dağıdır.

Fransanın xarici işlər naziri Jan-Noel Barro Lavraya edilən hücumu Fransa üçün Notr-Dam kilsəsi bombardmanına bərabər tutub. Bu müqayisə Avropa diplomatiyasının reaksiyasında mərkəzi yer tutmağa başlayıb. Siyasi baxımdan hücumun vaxtı son dərəcə həssas seçilib.

Bu hadisə məhz Böyük Yeddilik sammiti ərəfəsində baş verib. Sammitdə Ukrayna məsələsi və Kiyevə hərbi dəstəyin genişləndirilməsi əsas gündəm mövzularındandır. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski artıq bu hücumu Qərb liderlərinin “qəti cavab” verməsi zərurəti ilə birbaşa əlaqələndirib. Moskva üçün bu zamanlama təsadüfi görünmür.

Rusiya strategiyası, zərbələrin intensivliyinə və hədəflərin genişlənməsinə əsasən, hər mühüm beynəlxalq diplomatik hadisə öncəsi müharibənin qiymətini artırmaq qabiliyyətini nümayiş etdirməyə yönəlir. Eyni zamanda Ukrayna Krımda Rusiya logistikası üzərində təzyiqi artırır. Təchizat marşrutlarına edilən zərbələr artıq yanacaq qıtlığı və əməliyyat məhdudiyyətləri yaratmağa başlayıb.

Bu paralel proses münaqişənin yeni dinamikasını formalaşdırır. Rusiya Ukrayna şəhərlərinə və simvolik əhəmiyyətli obyektlərə strateji zərbələri gücləndirir. Ukrayna isə öz növbəsində, xüsusilə Krımda, Rusiya işğal sistemlərinin əməliyyat dayanıqlığını sarsıtmağa fokuslanır.

Nəticədə münaqişə tədricən cəbhə xəttində tükənmə müharibəsindən kritik infrastrukturun, logistikanın və siyasi simvolların qarşılıqlı məhvinə doğru keçir. Bu isə təhlükəli keçiddir.

Əgər 2025-ci ilin əvvəlində müharibə əsasən mövqe tükənməsi məntiqi ilə gedirdisə, 2026-cı ilin yayında o, artıq dərin təsir müharibəsi xüsusiyyətləri qazanır — burada zərbələr təkcə taktiki üstünlük üçün deyil, strateji psixoloji və siyasi effekt üçün endirilir.

Bundan sonra nə olacaq?

Yaxın həftələrdə üç ssenarinin eyni vaxtda inkişaf etməsi ehtimalı yüksəkdir. Birinci ssenari — hava kampaniyasının daha da eskalasiyasıdır. Əgər G7 sammitində Ukraynaya hərbi yardımın genişləndirilməsi ilə bağlı qərar qəbul edilərsə, Rusiya Kiyevə, enerji sistemlərinə, logistikaya və mədəni əhəmiyyətli obyektlərə qarşı kombinə edilmiş hücumları davam etdirə bilər.

İkinci ssenari — Ukraynanın Krımı təcrid etməyə yönəlmiş kampaniyasının güclənməsidir. Çonqar, Armansk və Geniçesk istiqamətlərinə zərbələr davam edərsə, Moskva yarımadanı saxlamaq üçün ciddi resursları yenidən bölüşdürməyə məcbur olacaq.

Üçüncü ssenari — Qərbin diplomatik radikallaşmasıdır. Lavraya edilən hücum Suriyada və Balkanlarda mədəni irs obyektlərinin dağıdılması kimi Avropada emosional reaksiyanı gücləndirə və yeni sanksiyaların, eləcə də hərbi yardımların sürətlənməsinə səbəb ola bilər.

Hazırda əsas nəticə ondan ibarətdir ki, hər iki tərəf qəbul edilən sərhədləri genişləndirməyə hazır olduqlarını göstərirlər. Əgər Kiyev-Peçersk Lavrası bu müharibənin yeni simvolik dönüş nöqtəsinə çevrilərsə, onda Böyük Yeddilik sammiti sadəcə diplomatik görüş yox, münaqişənin daha sərt mərhələyə keçid anı kimi tarixə düşə bilər.