Rusiya imperiyasının Şimali Qafqaz siyasətinin nəticələri və Çərkəzlərin tarixi faciəsi

Krım tatarlarının tarixi müasir beynəlxalq siyasətdə yaddaş, suverenlik və təhlükəsizlik dilemmasının kəsişmə nöqtələrindən biri kimi qalmaqdadır. Mayın 18-də Krım tatarlarının deportasiyasının ildönümü ilə bağlı çıxış edən Volodimir Zelenski 1944-cü ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən həyata keçirilmiş deportasiyanı “Krım tatar xalqına qarşı açıq soyqırımı aktı” kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, minlərlə insan sürgün zamanı və sonrakı illərdə həyatını itirib.

Rusiyanın Qərblə münasibətləri sürətlə pisləşməkdə davam etdiyi bir vaxtda Kreml Avropadan kənarda siyasi və iqtisadi dayaqlar axtarışını daha da gücləndirir. Bu istiqamətdə əsas platformalardan biri Kazanda keçirilən “Rusiya — İslam Dünyası: KazanForum” beynəlxalq forumudur. Moskva bu tədbiri təkcə iqtisadi forum deyil, həm də öz geosiyasi strategiyasının mühüm elementi kimi təqdim edir.

Rusiya Qərbin artan təzyiqlərinə və Ukrayna müharibəsindən sonra Moskvanın regiondakı mövqelərinin tədricən zəifləməsinə baxmayaraq, Cənubi Qafqazda təsirini qorumaq və gücləndirmək niyyətindədir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin MDB ölkələri üzrə Dördüncü Departamentinin direktoru Mixail Kaluqinin Rusiyanın dövlət agentliyi TASS-a verdiyi müsahibədən bu nətəcəyə  gələmək olur.

Qırmızı Meydanda yenidən hərbi orkestr marşları səslənirdi, Kremlin divarları üzərində isə sovet Qələbə bayraqları dalğalanırdı. Lakin 2026-cı il mayın 9-da Moskvada keçirilən parad əvvəlki illərdən fərqli görünürdü: daha az xarici lider, daha az ağır hərbi texnika, Ukrayna müharibəsinin cəbhəsindən qayıtmış daha çox hərbçi və nəzərəçarpacaq dərəcədə daha gərgin siyasi fon.