Putin birqütblü dünyanın dağılmasından sonra baş verəcək tektonik dəyişiklikləri açıqlayıb

Mayın 24-nə keçən gecə Kiyev üzərində yenidən hava hücumu siqnalları səslənəndə Ukrayna paytaxtının sakinləri bunun müharibənin adi hücumlarından biri olmayacağını artıq anlayırdılar.

Aşqabadın mərmər salonlarında Müstəqil Dövlətlər Birliyinə daxil olan ölkələrin hökumət rəhbərləri cümə günü yenidən nəqliyyat dəhlizləri, rəqəmsal transformasiya və ortaq gələcək haqqında danışırlar. Lakin MDB Hökumət Başçıları Şurasının növbəti iclasının rəsmi ritorikasının arxasında daha dərin bir sual gizlənir: Sovet İttifaqının dağılmasından sonra yaradılmış bu təşkilat yeni münaqişələr, sanksiyalar və dəyişən ticarət marşrutları dünyasında siyasi və iqtisadi mənasını qoruyub saxlaya biləcəkmi?

Rusiya imperiyasının Qafqazda apardığı genişmiqyaslı hərbi-siyasi ekspansiya XVIII əsrin ortalarından XIX əsrin sonlarına qədər Şimali Qafqazın etno-demoqrafik strukturunu köklü şəkildə dəyişib. Xüsusilə 1763–1864-cü illər arasında aparılan Qafqaz müharibələri nəticəsində Çərkəz (Adıgey) əhalisinin böyük hissəsinin məhv edilməsi və Osmanlı imperiyasına məcburi köçürülməsi müasir tarixşünaslıqda ciddi və mübahisəli araşdırma mövzusudur.

Krım tatarlarının tarixi müasir beynəlxalq siyasətdə yaddaş, suverenlik və təhlükəsizlik dilemmasının kəsişmə nöqtələrindən biri kimi qalmaqdadır. Mayın 18-də Krım tatarlarının deportasiyasının ildönümü ilə bağlı çıxış edən Volodimir Zelenski 1944-cü ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən həyata keçirilmiş deportasiyanı “Krım tatar xalqına qarşı açıq soyqırımı aktı” kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, minlərlə insan sürgün zamanı və sonrakı illərdə həyatını itirib.