Hörmüz boğazı ətrafında dünya: Beynəlxalq institutlar İran ətrafındakı münaqişə ilə bağlı niyə həyəcan təbili çalır?

Tarixdə elə müharibələr var ki, xəritələri dəyişir. Elələri də var ki, hökumətləri devrir. Amma elə müharibələr də olur ki, dövlətlərin gələcəkdə necə döyüşəcəyinə dair təsəvvürləri kökündən dəyişir.

Dünyanın diqqəti hələ də Ukraynadakı müharibəyə və Tayvan ətrafındakı gərginliyə yönəldiyi bir vaxtda Vaşinqton və Tehran son illərin ən gözlənilməz diplomatik razılaşmalarından birinə yaxınlaşır. Bu razılaşma Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik arxitekturasını dəyişdirə və dünyanın ən mühüm enerji marşrutlarından birinə sabitliyi geri qaytara bilər.

İran Cənubi Qafqazla bağlı ritorikasını sərtləşdirir və regionda güc balansının dəyişməsi ehtimalından narahatlıq ifadə edir. Xüsusilə Ermənistanın Sünik bölgəsindən keçməsi nəzərdə tutulan nəqliyyat marşrutunun açılması perspektivi Tehran tərəfindən strateji risk kimi qiymətləndirilir. Tehran bu layihəni ABŞ-nin bölgədə təsirinin artması ilə əlaqələndirir.

Ankara məhkəməsi 2023-cü ilin noyabrında keçirilmiş ən böyük müxalifət qüvvəsi olan Respublika Xalq Partiyasının (CHP) 38-ci qurultayının nəticələrini etibarsız hesab edərək partiyanın keçmiş sədri Kamal Kılıçdaroğlunun yenidən rəhbərliyə qaytarılması barədə qərar qəbul edib. Bu qərar Türkiyənin əsas müxalifət qüvvəsi daxilində siyasi böhran yaradıb və Ankarada partiyanın qərargahı qarşısında etiraz aksiyalarına səbəb olub.