Neftdən yaşıl inerjiyə: Almaniya-Azərbaycan İqtisadi tərəfdaşlığı necə dəyişir

Baku Energy Week 2026 çərçivəsində keçirilən Almaniya-Azərbaycan Biznes Şəbəkələşmə Qəbulu iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərdə baş verən daha dərin dəyişiklikləri nümayiş etdirdi. Rəsmi çıxışlar və işgüzar görüşlərin arxasında Azərbaycan və Almaniya arasında əməkdaşlığın neft ticarəti və sənaye avadanlıqlarının ixracı ilə məhdudlaşmayan, getdikcə bərpa olunan enerji, enerji təhlükəsizliyi, rəqəmsal texnologiyalar və dayanıqlı inkişaf istiqamətlərinə yönələn yeni mərhələyə keçidi görünürdü. Almaniya-Azərbaycan Xarici Ticarət Palatasının (AHK Azerbaijan) təşkil etdiyi tədbirdə səslənən fikirlər tərəfdaşlığın strateji əhəmiyyətinin artdığını göstərdi.

İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra sürətlə inkişaf etməyə başladı. Almaniya Azərbaycanın neft-qaz sektoruna sərmayə yatıran ilk böyük Avropa ölkələrindən biri oldu, alman şirkətləri isə sənaye müəssisələrinin və enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsində iştirak etdilər. 1999-cu ildə Almaniya-Azərbaycan Biznes Assosiasiyası (DAWF) yaradıldı və 2012-ci ildə Almaniya-Azərbaycan Xarici Ticarət Palatasına çevrildi. Bu gün palata təxminən 196 şirkəti birləşdirir və Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ən böyük Avropa biznes assosiasiyası hesab olunur.

Almaniya Azərbaycanın Cənubi Qafqaz regionunda ən böyük iqtisadi tərəfdaşı olaraq qalır. Almaniyanın rəsmi məlumatlarına görə, 2024-cü ildə ikitərəfli ticarət dövriyyəsi təxminən 1,7 milyard avro təşkil edib. Almaniyanın Azərbaycandan idxalı 1,07 milyard avro, Almaniyanın Azərbaycana ixracı isə 623 milyon avro olub. Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, 2024-cü ilin yanvar-noyabr aylarında iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 1,4 milyard ABŞ dollarını ötərək Almaniyanı Azərbaycanın ən böyük altı ticarət tərəfdaşından birinə çevirib. 2025-ci ildə isə qlobal enerji qiymətlərindəki azalmaya baxmayaraq, ticarət dövriyyəsi təxminən 1,3 milyard dollar səviyyəsində qalıb.
Azərbaycanın Almaniyaya ixracının əsas hissəsini hələ də xam neft və neft məhsulları təşkil edir. 2024-cü ildə Almaniya Azərbaycandan 1,1 milyard dollardan artıq məhsul idxal edib və bunun böyük hissəsi enerji məhsullarının payına düşüb. Bundan əlavə, kimya sənayesi məhsulları, fındıq və bəzi kənd təsərrüfatı məhsulları da ixrac olunub. Almaniyadan Azərbaycana isə sənaye avadanlıqları, maşın və mexanizmlər, avtomobillər, elektrik avadanlıqları və enerji sektoru üçün müasir texnologiyalar idxal edilir.

Lakin Baku Energy Week çərçivəsində aparılan müzakirələr göstərdi ki, karbohidrogenlər artıq ikitərəfli münasibətlərin yeganə hərəkətverici qüvvəsi deyil. Azərbaycan rəsmiləri və alman biznes nümayəndələri getdikcə daha çox bərpa olunan enerji, hidrogen texnologiyaları, enerji sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması və dayanıqlılıq layihələrinə diqqət yetirirlər. Azərbaycan Enerji Məsələlərini Tənzimləmə Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Samir Axundov günəş və külək enerjisi layihələrinə investisiyaların cəlb edilməsi üçün normativ-hüquqi bazanın inkişafı istiqamətində görülən işlərdən danışdı, alman şirkətlərinin nümayəndələri isə texnoloji yeniliklər və enerji keçidinin yaratdığı imkanları vurğuladılar.
Prioritetlərin dəyişməsi böyük ölçüdə Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra Avropada yaranan enerji böhranı ilə bağlıdır. Uzun illər Rusiyanın enerji resurslarından asılı olan Almaniya enerji mənbələrinin şaxələndirilməsini sürətləndirməyə və eyni zamanda dekarbonizasiya siyasətini gücləndirməyə məcbur olub. Bu yeni strategiya çərçivəsində Azərbaycan Berlin tərəfindən yalnız neft və qaz təchizatçısı kimi deyil, həm də yaşıl elektrik enerjisinin potensial ixracatçısı, gələcək hidrogen layihələrinin iştirakçısı və Avropa ilə Mərkəzi Asiyanı birləşdirən mühüm tranzit mərkəzi kimi qiymətləndirilir.

Tədbirdə Siemens Energy və Uniper şirkətlərinin nümayəndələrinin iştirakı Almaniya biznesinin artan marağını bir daha təsdiqlədi. Siemens Energy yüksək gərginlikli ötürücü şəbəkələr, enerji saxlama sistemləri və rəqəmsal enerji həlləri sahəsində təcrübəsi ilə Azərbaycanın enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsində potensial tərəfdaş kimi çıxış edir. Uniper isə Avropanın enerji ticarəti və enerji keçidi sahəsində aparıcı şirkətlərindən biri hesab olunur.
İkitərəfli münasibətlərdə yeni mərhələnin mühüm göstəricilərindən biri də 2026-cı ilin yanvar ayında SOCAR-ın Almaniyaya birbaşa təbii qaz tədarükünə başlaması oldu. Qaz Cənub Qaz Dəhlizi və Trans-Adriatik Boru Kəməri vasitəsilə Almaniyanın SEFE şirkəti ilə bağlanmış onillik müqavilə çərçivəsində nəql edilir. İllik tədarük həcmi 1,5 milyard kubmetr təşkil edir. Bu həcm Almaniyanın ümumi qaz tələbatı ilə müqayisədə böyük olmasa da, Avropanın enerji mənbələrini şaxələndirməsi baxımından mühüm strateji əhəmiyyət daşıyır.

Bu fonda Xəzər regionunu Avropa bazarları ilə birləşdirən enerji dəhlizləri layihələri əlavə əhəmiyyət qazanır. Almaniya üçün bu təşəbbüslər enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və təchizat marşrutlarının şaxələndirilməsi deməkdir. Azərbaycan üçün isə onlar ölkənin yalnız karbohidrogen ixracatçısından Avropanın formalaşmaqda olan yaşıl enerji sisteminin iştirakçısına çevrilməsi üçün yeni imkanlar yaradır.

Baku Energy Week 2026 çərçivəsində keçirilən Almaniya-Azərbaycan Biznes Şəbəkələşmə Qəbulu göstərdi ki, iki ölkə arasındakı münasibətlər tədricən “Azərbaycan resursları – Almaniya texnologiyaları” modelindən daha mürəkkəb və çoxşaxəli tərəfdaşlığa doğru inkişaf edir. Əgər əvvəlki onilliklərdə əməkdaşlığın əsasını neft, qaz və sənaye avadanlıqları təşkil edirdisə, bu gün gündəlikdə bərpa olunan enerji, hidrogen texnologiyaları, rəqəmsal infrastruktur və dayanıqlı inkişaf dayanır. Avropa aşağı karbonlu iqtisadiyyata keçidi sürətləndirdikcə, məhz bu sahələr yaxın illərdə Almaniya-Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlığının əsas istiqamətlərini müəyyən edəcək.

Uniper Global Commodities SE şirkətinin Xəzər regionu və Cənub istiqaməti üzrə Biznesin İnkişafı üzrə baş meneceri, həmçinin AHK Azerbaijan-ın Enerji Keçidi və Dayanıqlılıq üzrə İşçi Qrupunun nümayəndəsi Turqut Baş bildirib ki, Avropa və Avrasiya məkanında enerji keçidi getdikcə daha çox transsərhəd infrastrukturun inkişafı, enerji sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması və aşağı karbonlu texnologiyalara investisiyaların artması ilə müəyyən olunur: “Regional əməkdaşlıq dayanıqlı enerji həllərinin uğurla tətbiq edilməsinin və uzunmüddətli enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin əsas amillərindən birinə çevrilir.”