Kiyevdə qorxu gecəsi: Rusiya müharibəni yeni təzyiq mərhələsinə keçirir

Mayın 24-nə keçən gecə Kiyev üzərində yenidən hava hücumu siqnalları səslənəndə Ukrayna paytaxtının sakinləri bunun müharibənin adi hücumlarından biri olmayacağını artıq anlayırdılar. Bir neçə saat ərzində şəhər səmasında raket və pilotsuz aparatların vurulması nəticəsində partlayışlar görünürdü. Ukrayna Telegram kanalları isə yanğınlar, zərər görmüş yaşayış binaları, muzey və kitabxanalarda sınmış pəncərələrin görüntülərini paylaşırdı. Bir çox ukraynalı üçün bu gecə müharibənin artıq təkcə ordular arasında deyil, həm də cəmiyyətin dözümlülüyünü sarsıtmağa yönəlmiş mübarizəyə çevrildiyini göstərən simvolik hadisə kimi qəbul olundu. Qərb mediası hücumları Rusiyanın son aylar ərzində həyata keçirdiyi ən iri kombinə edilmiş hücumlardan biri adlandırdı. The Washington Post-un məlumatına görə, Rusiya təxminən 90 raket və 600-ə qədər pilotsuz aparatdan istifadə edib, hücumlar yalnız Kiyevə deyil, həm də Odessa, Xarkov, Sumı, Kirovoqrad və Xmelnitski vilayətlərinə yönəlib. Ukrayna hakimiyyəti ölənlərin və onlarla yaralının olduğunu bildirsə də, Qərb nəşrləri Kiyevdə yaralananların sayını yüz nəfərdən çox olduğunu yazır.

Lakin dağıntıların miqyası daha geniş mənzərənin yalnız bir hissəsi idi. Qərb analitik dairələrində bu hücumlar Kremlin müharibənin xarakterini dəyişdiyinin göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Moskvanın artıq əsas diqqəti cəbhədə sürətli irəliləyişdən çox, Ukrayna dövlətinə, iqtisadiyyatına və cəmiyyətin psixoloji dayanıqlığına sistemli təzyiq göstərməyə yönəlir.

Xüsusi diqqət “Oreşnik” raketinin istifadəsinə yönəldi. The Guardian bu raketi “əsəbi və təhlükəli eskalasiya” elementi kimi təsvir edib. Raket adi döyüş başlığı daşısa belə, onun istifadəsi bir çox analitik tərəfindən yalnız Kiyevə deyil, həm də NATO-ya ünvanlanmış siqnal kimi qəbul edildi. Avropa paytaxtlarında getdikcə daha çox belə düşünülür ki, Moskva Qərbin strateji hesablamalarına yenidən qorxu amilini qaytarmağa çalışır və eskalasiyanı daha da artırmaq imkanına malik olduğunu nümayiş etdirir.

Rəsmi Kiyev üçün baş verənlər Rusiyanın dayanmaq niyyətində olmadığının növbəti sübutuna çevrildi. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski hücumları “dinc əhaliyə qarşı terror” adlandıraraq Kremlin ukraynalıları qorxu və mülki infrastrukturun dağıdılması ilə sındırmağa çalışdığını bildirib. Kiyev həmçinin bu hücumlardan Patriot sistemlərinin və hava hücumundan müdafiə vasitələrinin əlavə tədarükü, eləcə də Moskvaya qarşı sanksiyaların gücləndirilməsi üçün arqument kimi istifadə edib. Ukraynalı rəsmilər vurğulayıblar ki, hücumlar diplomatik təmasların növbəti dalana dirəndiyi dövrə təsadüf edir və baş verənlər “atəş altında diplomatiya” kimi qiymətləndirilməlidir.

Moskva isə öz növbəsində zərbələri “cavab tədbirləri” kimi təqdim edib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi bildirib ki, hücumlar Ukraynanın hərbi infrastrukturu, aerodromları və hərbi-sənaye kompleksinin müəssisələrinə qarşı yönəlib. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin baş verənləri Ukraynanın Rusiya ərazisinə endirdiyi zərbələrlə birbaşa əlaqələndirərək “sərt və adekvat cavab” veriləcəyini bəyan edib. Kreml mülki obyektlərə məqsədli zərbələr endirmədiyini və baş verənlərin Ukraynanın “cilovlanması strategiyasının” bir hissəsi olduğunu iddia edir.

Lakin Qərbdə getdikcə daha çox hesab edilir ki, söhbət daha mürəkkəb məqsədlər kombinasiyasından gedir. Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzi (CSIS) və Strateji Araşdırmalar Fondu (FRS) analitik xidmətlərinin qiymətləndirməsinə görə, Rusiya Ukraynanın hava hücumundan müdafiə sistemini yükləməyə, müharibənin iqtisadi qiymətini artırmağa və eyni zamanda Qərbi vaxtın Moskvanın xeyrinə işlədiyinə inandırmağa çalışır. Beləliklə, genişmiqyaslı hava hücumları artıq sadəcə hərbi əməliyyat deyil, həm də siyasi təzyiq alətinə çevrilir.

Kiyevə zərbələrin simvolizmini də nəzərdən qaçırmaq çətindir. Müharibənin üç ildən artıq davam etdiyi müddətdə Ukrayna paytaxtı dövlətin yaşamaq iradəsinin simvoluna çevrilib. Buna görə də şəhərə hər yeni hücum yalnız hərbi deyil, həm də psixoloji məna daşıyır. Muzeylərin, kitabxanaların və tarixi binaların zədələnməsi isə baş verənlərin yalnız infrastrukturu deyil, ölkənin mədəni dayanıqlığını da sarsıtmaq cəhdi kimi qəbul olunmasını gücləndirib.

Avropa diplomatik dairələrində isə müharibənin uzunmüddətli tükəndirmə mərhələsinə keçdiyi ilə bağlı narahatlıq getdikcə artır. Bu mərhələdə tərəflərin heç biri hələ ciddi güzəştlərə hazır görünmür. Rusiya üçün hava kampaniyası cəbhədə həlledici irəliləyişin olmamasını kompensasiya etmək vasitəsinə çevrilir. Ukrayna üçün bu, ölkənin yaşamasının nə dərəcədə Qərbin hərbi dəstəyindən asılı olduğunu xatırladır. Avropa üçün isə bu hadisələr münaqişənin getdikcə daha çox qeyri-müəyyən eskalasiya hədləri olan uzunmüddətli qarşıdurmaya çevrildiyinin növbəti siqnalıdır.