Kiyevdə qorxu gecəsi: Rusiya müharibəni yeni təzyiq mərhələsinə keçirir

Aşqabadın mərmər salonlarında Müstəqil Dövlətlər Birliyinə daxil olan ölkələrin hökumət rəhbərləri cümə günü yenidən nəqliyyat dəhlizləri, rəqəmsal transformasiya və ortaq gələcək haqqında danışırlar. Lakin MDB Hökumət Başçıları Şurasının növbəti iclasının rəsmi ritorikasının arxasında daha dərin bir sual gizlənir: Sovet İttifaqının dağılmasından sonra yaradılmış bu təşkilat yeni münaqişələr, sanksiyalar və dəyişən ticarət marşrutları dünyasında siyasi və iqtisadi mənasını qoruyub saxlaya biləcəkmi?

Rusiya imperiyasının Qafqazda apardığı genişmiqyaslı hərbi-siyasi ekspansiya XVIII əsrin ortalarından XIX əsrin sonlarına qədər Şimali Qafqazın etno-demoqrafik strukturunu köklü şəkildə dəyişib. Xüsusilə 1763–1864-cü illər arasında aparılan Qafqaz müharibələri nəticəsində Çərkəz (Adıgey) əhalisinin böyük hissəsinin məhv edilməsi və Osmanlı imperiyasına məcburi köçürülməsi müasir tarixşünaslıqda ciddi və mübahisəli araşdırma mövzusudur.

Krım tatarlarının tarixi müasir beynəlxalq siyasətdə yaddaş, suverenlik və təhlükəsizlik dilemmasının kəsişmə nöqtələrindən biri kimi qalmaqdadır. Mayın 18-də Krım tatarlarının deportasiyasının ildönümü ilə bağlı çıxış edən Volodimir Zelenski 1944-cü ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən həyata keçirilmiş deportasiyanı “Krım tatar xalqına qarşı açıq soyqırımı aktı” kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, minlərlə insan sürgün zamanı və sonrakı illərdə həyatını itirib.

Rusiyanın Qərblə münasibətləri sürətlə pisləşməkdə davam etdiyi bir vaxtda Kreml Avropadan kənarda siyasi və iqtisadi dayaqlar axtarışını daha da gücləndirir. Bu istiqamətdə əsas platformalardan biri Kazanda keçirilən “Rusiya — İslam Dünyası: KazanForum” beynəlxalq forumudur. Moskva bu tədbiri təkcə iqtisadi forum deyil, həm də öz geosiyasi strategiyasının mühüm elementi kimi təqdim edir.