Əliyev Pekində: Azərbaycan və Çin enerji və ticarətə yönəlmiş strateji paktı möhkəmləndirirlər

Bu il Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) illik sammitini çağıranda, Cənubi Qafqazın iki dövləti onun yaxın çevrəsində nəzərəçarpacaq dərəcədə yox idi. Azərbaycan və Ermənistan, heç olmasa müşahidəçi statusu qazanmağa çalışan ölkələr, nə Moskvanın, nə də Pekinin deyil, Hindistanla Pakistan arasındakı regional qarşıdurmanın yaratdığı maneələrlə üzləşdilər.

Bu həftə Tyanjində keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitində çıxış edən Si Cinpin Avrasiya təhlükəsizlik blokunun hüdudlarını aşan ambisiyalar haqqında danışdı. 2001-ci ildə terrorizmə qarşı mübarizə və sərhəd mübahisələrinin həlli məqsədilə yaradılan regional klub indi Pekin tərəfindən qlobal düzəni yenidən qurmaq aləti kimi təqdim olunur — mərkəzdə isə Çin dayanır.

ABŞ-ın təsirinin azalması və Moskvanın nəzarəti itirməsi fonunda Cənubi Qafqazın geosiyasətinə səssiz, lakin davamlı şəkildə yeni bir oyunçu daxil olur — Çin. Ənənəvi olaraq yaxın ətrafı və qlobal ticarət arteriyalarına fokuslanan Pekin son illərdə Ermənistan, Azərbaycan və Gürcüstan üçlüyündəki izlərini genişləndirib. Ticarətdən infrastruktur və diplomatiyaya, "yumşaq gücdən" strateji tərəfdaşlığa qədər uzanan bu genişlənmə Avrasiya əlaqəliliyi, regional tarazlıq və qlobal düzən üçün əhəmiyyətli nəticələr doğurur.

Rusiyanın Kazan şəhərində mühüm geosiyasi məqamda toplanan 16-cı BRİCS sammiti blokun qlobal güc dinamikasını dəyişmək və Qlobal Cənub gündəmini irəli aparmaq istəyini vurğulayır. Koalisiya - Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin və Cənubi Afrika - Qərb dövlətlərinin iqtisadi və siyasi təsirindən uzaqlaşaraq çoxqütblü dünyaya sadiqliyini bir daha təsdiqləyib. Bununla belə, sammitdə BRİCS-in təsirini genişləndirmək üçün iddialı məqsədlər qoyulsa da, köklü problemlər qalmaqdadır.