Pekin hərbi və siyasi güc nümayiş etdirərkən Хi Cinpin ŞƏT-i yeni dünya qaydasına sürükləyir

Azərbaycan və Çin arasında münasibətlər yeni mərhələyə daxil olur; bu mərhələdə iqtisadi əməkdaşlıq getdikcə daha çox geosiyasi hesablamalarla üst-üstə düşür. Son illərdə ikitərəfli əlaqələr praqmatik iqtisadi əməkdaşlıqdan formallaşdırılmış hərtərəfli strateji tərəfdaşlığa doğru inkişaf edib ki, bu da Bakının Avrasiya logistikasında artan rolunu və Pekinin Cənubi Qafqazda güclənən mövcudluğunu əks etdirir.

Çin bu il Asiya üçün Boao forumundan (Boao Forum for Asia) istifadə edərək özünü parçalanmış qlobal iqtisadiyyatda sabitləşdirici qüvvə kimi təqdim edib, lakin analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, dərin struktur çatışmazlıqları və geosiyasi təzyiqlər bu narrativi şübhə altına ala bilər.

Bu il Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) illik sammitini çağıranda, Cənubi Qafqazın iki dövləti onun yaxın çevrəsində nəzərəçarpacaq dərəcədə yox idi. Azərbaycan və Ermənistan, heç olmasa müşahidəçi statusu qazanmağa çalışan ölkələr, nə Moskvanın, nə də Pekinin deyil, Hindistanla Pakistan arasındakı regional qarşıdurmanın yaratdığı maneələrlə üzləşdilər.

ABŞ-ın təsirinin azalması və Moskvanın nəzarəti itirməsi fonunda Cənubi Qafqazın geosiyasətinə səssiz, lakin davamlı şəkildə yeni bir oyunçu daxil olur — Çin. Ənənəvi olaraq yaxın ətrafı və qlobal ticarət arteriyalarına fokuslanan Pekin son illərdə Ermənistan, Azərbaycan və Gürcüstan üçlüyündəki izlərini genişləndirib. Ticarətdən infrastruktur və diplomatiyaya, "yumşaq gücdən" strateji tərəfdaşlığa qədər uzanan bu genişlənmə Avrasiya əlaqəliliyi, regional tarazlıq və qlobal düzən üçün əhəmiyyətli nəticələr doğurur.