Azərbaycan İranı Naxçıvan hava limanına misli görünməmiş dron hücumunda ittiham edir

Azərbaycan Cümə axşamı günü İranı Naxçıvana dron zərbəsi endirməkdə ittiham edib. Rəsmilərin sözlərinə görə, bu, misli görünməmiş bir hadisədir və dərinləşən regional böhran fonunda iki qonşu ölkə arasında gərginliyi kəskin şəkildə artıra bilər.

Yerli mənbələrin bildirdiyinə görə, yerli vaxtla günorta saatlarında üç dron Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının ətrafına zərbə endirib. Hücum nəticəsində hava limanının terminal binasının bir hissəsinə ziyan dəyib və iki mülki şəxs yaralanıb.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, dronlardan biri hava limanının terminal binasına çırpılıb, digəri isə yaxınlıqdakı Şəkərabad kəndində məktəb binasının yaxınlığına düşüb. Nazirlik dronların İran ərazisindən buraxıldığını qeyd edib.

“Biz bu dron zərbələrini qətiyyətlə pisləyirik”, – deyə nazirliyin insidentdən təxminən bir saat sonra yayımladığı bəyanatda bildirilir. “Azərbaycan ərazisinə qarşı bu hücum beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə ziddir və regionda gərginliyin artmasına səbəb olur.”

Nazirlik Tehrandan hadisənin bütün halları üzrə təcili aydınlıq gətirməyi və gələcəkdə belə insidentlərin təkrarlanmaması üçün tədbirlər görməyi tələb edib.

“Azərbaycan tərəfi müvafiq cavab tədbirləri görmək hüququnu özündə saxlayır”, – deyə bəyanatda qeyd olunub.

İranın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Müctəba Dəmirçilu Bakıda Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Rəsmilərin bildirdiyinə görə, ona İran tərəfinə kəskin etiraz bildirilib və müvafiq diplomatik nota təqdim olunacaq.

Çərşənbə axşamına doğru Tehran bu hadisə ilə bağlı hələlik heç bir rəsmi bəyanat verməyib.

Bu zərbə İran tərəfindən Azərbaycan ərazisinə qarşı həyata keçirildiyi iddia olunan ilk dron hücumu kimi qiymətləndirilir və iki ölkə arasında onsuz da həssas olan münasibətləri daha da gərginləşdirə bilər.

Təhlükəsizlik üzrə analitiklər bildirirlər ki, insident təxminən 700 kilometrlik Azərbaycan–İran sərhədi boyunca nəzarətin gücləndirilməsinə və ticarət də daxil olmaqla digər sərhədyanı fəaliyyətlərin pozulmasına səbəb ola bilər.

Regional təhlükəsizlik üzrə ekspertlər qeyd edirlər ki, Bakı sərhəd boyunca hərbi mövcudluğunu da gücləndirə bilər. Bu, əlavə hava hücumundan müdafiə sistemlərinin və ordu bölmələrinin yerləşdirilməsini də əhatə edə bilər.

Hücum iki qonşu ölkə arasında illərdir davam edən qarşılıqlı etimadsızlıq fonunda baş verib. İran rəsmiləri və parlament üzvləri dəfələrlə Azərbaycanı İsrail kəşfiyyatına İran ərazisini izləmək üçün öz ərazisindən istifadə etməyə imkan verməkdə ittiham ediblər.

Bəzi İran hərbi xadimləri əvvəllər Azərbaycanda guya mövcud olan İsrail obyektlərinin hədəfə alına biləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdilər. Bakı isə bu ittihamları ardıcıl olaraq rədd edib, belə obyektlərin mövcud olmadığını bildirib və bu iddiaları əsassız adlandırıb.

Analitiklərin fikrincə, son insident Azərbaycanı İran ətrafında genişlənən qarşıdurmaya daha da yaxınlaşdıra bilər və Cənubi Qafqazın daha geniş regional münaqişəyə cəlb olunacağı ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Daha geniş eskalasiya riski

Regional analitiklər bildirirlər ki, bu hadisə Bakıda uzun müddətdir mövcud olan narahatlıqları – İran ətrafındakı münaqişənin qonşu ölkələrə keçə biləcəyi ilə bağlı qorxuları – təsdiqləyir.

Əgər Tehran bu hadisəni qəbul etməsə və ya izahat verməsə, hücum ikitərəfli münasibətlərdə ciddi dönüş nöqtəsinə çevrilə bilər. Bu isə sərhəd rejiminin daha da sərtləşdirilməsinə, ticarət əlaqələrinin dayandırılmasına və sərhəd boyunca hərbi hazırlığın artırılmasına səbəb ola bilər.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, Azərbaycan cənub sərhədlərində müdafiə tədbirlərini gücləndirə bilər. Bu, sərhəd yaxınlığında əlavə hava hücumundan müdafiə sistemlərinin və hərbi hissələrin yerləşdirilməsini də əhatə edə bilər.

Dron zərbəsinin tək bir insident olaraq qalacağı, yoxsa daha geniş eskalasiyanın bir hissəsinə çevriləcəyi isə əsasən Tehranın reaksiyasından və İran ətrafında baş verən münaqişənin ümumi inkişaf trayektoriyasından asılı olacaq.

Hazırda analitiklər bildirirlər ki, bu misli görünməmiş zərbə son onilliklərdə Bakı ilə Tehran arasında birbaşa hərbi gərginliyin ən ciddi riskini yaradıb.