Bakı–Tbilisi sərnişin qatarı bərpa olunur: Cənubi Qafqazda nəqliyyat inteqrasiyasının yeni mərhələsi

Bakıda keçirilən Dünya Şəhər Forumu - WUF13-ün ikinci günündə müzakirələr daha ətraflı məzmun alıb. Əvvəl söhbətlər əsasən memarlıq, nəqliyyat və tikinti mövzularında idi. Sonra daha geniş və daha dərin məsələlər gündəmə gəldi. İqlim təşəbbüsləri, rəqəmsal platformalar və infrastruktur layihələri barədə təqdimatlar edildi. Bu müzakirələrin arxasında başqa bir fikir də görünür. Bu fikir gələcəyin şəhər modelinin formalaşması uğrunda qlobal rəqabətdir. İyirmi birinci əsrdə şəhərlər yeni geosiyasi rəqabət meydanına çevrilib.

Şərqi Aralıq dənizi yenidən İsrail və Türkiyə arasında təhlükəli qarşıdurmanın meydanına çevrilir. Halbuki hər iki ölkə uzun illər davam edən qarşılıqlı etimadsızlıqdan sonra diplomatik münasibətləri ehtiyatla bərpa etməyə çalışırdı. Türkiyədən Qəzzaya doğru hərəkət edən Sumud flotiliyasının İsrail tərəfindən saxlanılması artıq sadəcə növbəti dəniz blokadası epizodu deyil. Bu hadisə Ankaranın regional ambisiyalarını, İsrailin təhlükəsizlik strategiyasını və Yaxın Şərqdə getdikcə daha çox qütbləşən siyasi reallığı yenidən üzə çıxardı.

Azərbaycan və Gürcüstan Bakı–Supsa neft kəmərinin istismarının bərpası barədə razılığa gəliblər. Bir neçə il faktiki fəaliyyətsiz qaldıqdan sonra bu marşrut yenidən Avropaya Xəzər nefti tədarükünün şaxələndirilməsində mühüm element kimi qiymətləndirilir. Bu isə Rusiyadan keçən ənənəvi ixrac marşrutları ilə bağlı risklərin artdığı bir dövrə təsadüf edir.

Mayın 18-də Bakıda rəsmi şəkildə tamamlanan Bakı–Tbilisi–Qars (BTQ) dəmir yolu xəttinin modernizasiyası Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üçün sadəcə infrastruktur hadisəsi olmadı. Bu proses dünya logistikasında daha dərin transformasiyanın göstəricisidir. Müasir dövrdə nəqliyyat marşrutları getdikcə daha çox geosiyasi təsir, iqtisadi dayanıqlıq və qlobal güc mərkəzləri arasında rəqabət alətinə çevrilir.