30 aprel saat 16:00-dan 1 may 2026-cı il saat 16:00-dək

Baxılan dövrdə medianın əsas mövzuları: • “Bakı nümunə kimi: davamlı inkişaf, yoxsa uğurlu təqdimat?” • Köhnə tərəfdaşlığın yeni formatı: Avropa İttifaqı və Azərbaycan təhlükəsizlik gündəliyini dəqiqləşdirir • Brüsselin humanitar fokusu: mina təmizlənməsi Avropa İttifaqının əsas aləti kimi • Miqyaslanma əvəzinə sabitlik: Azərbaycan qaz ixracının reallığı • “Bakının sahilyanı kvartalı: yeni bulvar və meqalayihə ambisiyaları” • İsraildə milyonluq müqavilələr: “Azersky-2” necə həyata keçirilir • Otlaq böhranı: Gürcüstandakı azərbaycanlı fermerlər mal-qara üçün “həyat dəhlizləri” tələb edirlər BMT-nin urbanizasiya gündəliyi: ambisiyalar və ölçülə bilən nəticələrin ol-maması BMT Baş katibinin müavini Amina Məhəmməd bildirib ki, WUF13 forumunun Bakıda keçirilməsi urbanizasiya sahəsində praktiki həllərin müzakirəsi və Azərbaycan şəhərlərinin trans-formasiyasının nümayişi üçün mühüm platformaya çevrilib. Onun sözlərinə görə, forum sürətli urbanizasiya və 2030 Gündəliyinin müddətlərinin yaxınlaşması şəraitində şəhərlərə investisiyaların həyata keçirilməsinə keçidi təmin etməlidir. APA-ya müsahibəsində Məhəmməd BMT ilə Azərbaycanın əməkdaşlığını yüksək qiymətləndirərək, BMT agentliklərinin inkişaf və postmünaqişə bərpası layihələrində iştirakını qeyd edib. O vurğulayıb ki, təşkilat reinteqrasiya proseslərinə cəlb olunub və Qarabağda infra-strukturun və kiçik biznesin inkişafı istiqamətində səyləri dəstəkləyir. O, həmçinin Bakının inkişafını qeyd edərək şəhəri inklüziv urbanizasiya və ənənələrlə müasir yanaşmalar arasında balans nümunəsi adlandırıb. Onun sözlərinə görə, BMT ilə Azərbaycanın tərəfdaşlığı möhkəmlənməkdə davam edir və həm ölkənin milli prioritetlərinə, həm də Bakının davamlı inkişaf və şəhər gündəliyində regional roluna uyğundur. Qiymətləndirmə: BMT Baş katibinin müavininin açıqlamaları ümumilikdə protokol xarakterli müsbət bəyanatlar təsiri bağışlayır və tərəfdaşlıqla ev sahibi ölkənin uğurlarına diqqət yetirilən iri beynəlxalq forumların formatına uyğundur. Bununla yanaşı, WUF13 forumunun konkret ölçülə bilən nəticələri və Azərbaycanla birgə BMT proqramlarının effektivliyi müsahibədə demək olar ki, açıqlanmır. Nəticədə söhbət daha çox əməkdaşlığın diplomatik qiymətləndirilməsindən gedir, məzmunlu yekunlardan deyil. Avropa İttifaqı və Azərbaycan təhlükəsizlik dialoqunun formatını genişləndirir Mayın 20-də Bakıda Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında Təhlükəsizlik Dialoqunun yeddinci iclası keçirilib. Tərəflər ikitərəfli münasibətləri, regional təhlükəsizliyi, energetikanı və Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesini müzakirə ediblər. Azərbaycan tərəfinin məlumatına görə, iştirakçılar Avropa Şurasının Prezidenti Antonio Koşta və Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallasın Azərbaycana son səfərləri də daxil olmaqla yüksək səviyyəli təmasların aktivləşməsini alqışlayıblar. Avropa İttifaqı Azərbaycanın regional bağlantının təmin edilməsində və enerji təchizatının şaxələndirilməsində rolunu qeyd edib, həmçinin humanitar mina təmizlənməsinə dəstəyini bir da-ha təsdiqləyib. Tərəflər Azərbaycan və Ermənistan arasında danışıqları da müzakirə ediblər. Avropa İttifaqı sülh prosesində əldə olunan irəliləyişi alqışlayıb və dialoqun davam etdirilməsinə çağırıb. Görüşün yekununda format genişləndirilib və Azərbaycan–Avropa İttifaqı Siyasət və Təhlükəsizlik Dialoqu adlandırılıb. İclasın həmsədrləri Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev və Avropa Xarici Fəaliyyət Xidmətinin baş katibinin müavini Olaf Skuq olublar. Qiymətləndirmə: “Dialoqun genişləndirilməsi” və “tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi” ilə bağlı bəya-natlar daha çox siyasi çərçivə təsiri bağışlayır, konkret yeni öhdəliklərin və ya irəliləyişlərin təsdiqi kimi görünmür. Avropa İttifaqı Azərbaycanla marağını əsasən enerji və regional bağlantı kontekstində saxlayır, tammiqyaslı strateji yaxınlaşma kontekstində deyil. Bununla yanaşı, sülh prosesi və mina təmizlənməsinə vurğu Brüsselin regionda sabitliyi qorumağa çalışdığını göstərir. Qarabağın postmünaqişə bərpasında Avropa İttifaqının rolu: humanitar fokus və məhdud təsir Avropa İttifaqının Bakıdakı səfiri Mariyana Kuyundjiç WUF13 çərçivəsində bildirib ki, Avropa İttifaqı Azərbaycanda bir sıra mina təmizlənməsi layihələri həyata keçirir və bu sahədə qadın iştirakının artırılmasını dəstəkləyir. Onun sözlərinə görə, Avropa İttifaqının dəstəyi ilə ölkədə ilk qadın mina təmizləmə qrupu yaradılıb. Hazırda Sloveniyanın International Trust Fund for Enhancing Human Security fondu ilə ANAMA-nın institusional və əməliyyat potensialının gücləndirilməsinə yönəlmiş genişmiqyaslı layihə üzrə danışıqlar aparılır. Layihə xidməti itlərin hazırlanmasını, avadanlıqların tədarükünü, mina qurbanlarına yardım göstərilməsini və xüsusi təcili yardım avtomobillərinin verilməsini nəzərdə tutur. Kuyundjiç bildir-ib ki, sənədlərin yaxın vaxtlarda imzalanması və layihənin icrasına başlanması planlaşdırılır. Qiymətləndirmə: Avropa İttifaqının Qarabağın postmünaqişə bərpasındakı rolunu ümumilikdə əhəmiyyətli, lakin miqyas və təsir baxımından məhdud hesab etmək olar. Brüssel əsas diqqəti humanitar istiqamətlərə — mina təmizlənməsinə, zərərçəkənlərə dəstəyə və ANAMA-nın insti-tusional gücləndirilməsinə, həmçinin texniki yardım və təlimlərə yönəldir. Bununla yanaşı, Avropa İttifaqı nizamlama prosesində əsas siyasi oyunçu deyil. Buna görə də onun təsiri əsasən dolayı xarakter daşıyır və inkişaf layihələri ilə beynəlxalq tərəfdaşlıqlar va-sitəsilə həyata keçirilir. Azərbaycanın Avropaya qaz tədarükünün şaxələndirilməsində məhdud, lakin mühüm rolu Moody’s agentliyinin hesabatında qeyd olunur ki, geosiyasi gərginlik fonunda Azərbaycan qazının Avropanın enerji təhlükəsizliyi üçün strateji əhəmiyyəti artır. Moody’s-in qiymətləndirməsinə görə, “Cənub Qaz Dəhlizi” QSC-nin biznes profili upstream se-qmenti və boru kəməri infrastrukturu daxil olmaqla bütün dəyər zənciri üzrə inteqrasiya və əməliyyatların miqyası ilə dəstəklənir. Marşrutların şaxələndirilməsi və hökumətlərarası sazişlər aktivlərin dayanıqlığını artırır və ayrı-ayrı bazarlardan asılılığı azaldır. Agentlik Avropa İttifaqının təchizatın şaxələndirilməsi siyasəti ilə dəstəklənən Türkiyə və Avro-pada sabit tələbi qeyd edir. Eyni zamanda, “Şahdəniz” yatağından asılılıq səbəbindən SGC up-stream risklərinə məruz qalır, çünki yataq hasilat platosuna çatıb. “Şahdəniz” yatağında hasilat 2024-cü ildə təxminən 27,8 milyard kubmetr, 2025-ci ildə isə 27,6 milyard kubmetr təşkil edib. 2026–2027-ci illərdə təxminən 27 milyard kubmetr səviyyəsində qalacağı gözlənilir. Azalma 2025-ci ildə istifadəyə verilmiş 2,9 milyard dollarlıq Shah Deniz Compression layihəsi ilə qismən kompensasiya olunur. Azərbaycan Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar–mart aylarında qaz ixracı 6,5 milyard kubmetr təşkil edib. Bunun 3 milyard kubmetri Avropaya, 2,4 milyard kubme-tri Türkiyəyə, 0,8 milyard kubmetri Gürcüstana, 0,3 milyard kubmetri isə Suriyaya ixrac olunub. Dövr üzrə ümumi hasilat 12,6 milyard kubmetr olub. Qiymətləndirmə: Azərbaycan qazı Avropada təchizatın şaxələndirilməsini gücləndirir, lakin nisbətən kiçik həcm səbəbindən onun təsiri məhduddur və Avropa qaz bazarının ümumi balansını dəyişmir. Əsas zəiflik “Şahdəniz” yatağından asılılıqdır. Burada hasilatın artırılması artıq mümkün deyil və mövcud səviyyənin saxlanılması əlavə investisiyalar tələb edir. Buna görə də Azərbaycanın rolu Avropanın enerji sistemini strateji şəkildə dəyişdirməkdən daha çox sabitləşdirici xarakter daşıyır. Bakının sahilyanı kvartalı: əlçatanlıq sualları fonunda genişmiqyaslı transformasiya 22 may tarixində Bakıda keçirilən World Urban Forum 13 çərçivəsində Baku White City layihəsinin sahilyanı kvartalının birgə inkişafı ilə bağlı PASHA Development şirkəti ilə saziş im-zalanıb. Sahilyanı kvartal layihəsi 8 Noyabr prospekti ilə Bakı bulvarı arasındakı ərazini əhatə edir və yaşayış, kommersiya və ictimai məkanlarla inteqrasiya olunmuş yeni şəhər sahil xəttinin yaradıl-masını nəzərdə tutur. Əsas elementlər sırasında nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması, ictimai zonaların inkişafı, hün-dürmərtəbəli binaların, hotellərin, konqres mərkəzinin, muzeyin tikintisi, həmçinin yeni yaxta marinəsinin və ictimai parkinqin yaradılması yer alır. Bundan əlavə, metro stansiyalarının çıxışlarının inteqrasiyası da planlaşdırılır. Layihə iştirakçılarının sözlərinə görə, sahilyanı kvartal keçmiş sənaye zonasının həyat keyfiyyəti və uzunmüddətli inkişaf prinsiplərinə əsaslanan müasir və dayanıqlı şəhər rayonuna çevrilməsi prosesinin bir hissəsi olacaq. Layihənin hazırlanmasına Atkins, Foster + Partners, Gensler, UNStudio və Chapman Taylor kimi beynəlxalq memarlıq büroları cəlb olunub. Qiymətləndirmə: Baku White City layihəsi sahilyanı zonanın genişmiqyaslı və vizual baxımdan müasir transforma-siyası kimi görünür, lakin əsasən investisiya və premium seqmentli tikintiyə yönəlib. Bu isə ərazi-nin elitləşdirilməsi və geniş şəhər əhalisi üçün əlçatanlığın məhdudlaşması riskini artırır. Layihənin şəhər üçün real dəyəri memarlıqdan çox, onun nə dərəcədə sosial baxımdan açıq və funksional qalacağından asılı olacaq. ________________________________________ “Azerkosmos”un xaricdəki xərcləri artır Azerkosmos dövlət kosmik agentliyi İsraildə mənzil kirayəsi üçün K.R.V Medical Group 2014 LTD şirkəti ilə 1,08 milyon manat dəyərində müqavilə bağlayıb. Bu barədə dövlət satınalmaları portalı Etender.gov.az-da məlumat yerləşdirilib. Müqavilə 20 may 2026-cı ildən 20 may 2027-ci ilədək qüvvədə olacaq və bir mənbədən satınalma proseduru əsasında bağlanıb. Bu, agentliyin həmin şirkətlə ikinci müqaviləsidir. Şirkət daha əvvəl Azersky-2 layihəsi çərçivəsində avtomobil və yaşayış icarəsi üzrə də müqavilə əldə etmişdi. Bundan əvvəl, 2025-ci ilin aprelində Azerkosmos K.R.V Medical Group 2014 LTD ilə 2,25 milyon manatlıq müqavilə imzalamış, sonradan həmin müqavilə 2026-cı ilin may ayınadək uzadılmışdı. Agentliyin İsraildə çalışan əməkdaşlarının tibbi sığortasını isə DavidShield Life Insurance Agency 2000 LTD şirkəti təmin edir. Müqavilənin dəyəri 2025–2026-cı illər üçün 195,5 milyon manat təşkil edir. Azersky-2 layihəsi Israel Aerospace Industries ilə birgə həyata keçirilir və 2026 və 2028-ci illərdə orbitə buraxılması planlaşdırılan iki müşahidə peykinin hazırlanmasını nəzərdə tutur. İsrail mediasının məlumatına görə, layihənin ümumi dəyəri təxminən 120 milyon ABŞ dollarıdır. Qiymətləndirmə: Azerkosmosun Azersky-2 çərçivəsində xərcləri xaricdəki xidmət müqavilələri — o cümlədən kirayə, nəqliyyat və sığorta xərcləri hesabına genişlənir və yerli podratçılardan yüksək asılılıq müşahidə olunur. Bir mənbədən satınalma praktikası və xidmətlərin xaricdə cəmlənməsi şəffaflıq və vəsaitlərin səmərəli istifadəsi ilə bağlı sualları artırır. ________________________________________ Gürcüstandakı azərbaycanlı fermerlər mal-qaranın köçürülməsi üçün təhlükəsiz marşrutlar tələb edir Gürcüstanın Saqareco rayonunun Yormuğanlı kəndindən olan etnik azərbaycanlı fermerlər Rustavi yaxınlığındakı avtomobil yolunda etiraz aksiyası keçirərək mal-qaranın yay otlaqlarına aparılması probleminin həllini tələb edirlər. Bu barədə Meydan TV məlumat yayıb. Fermerlərin sözlərinə görə, ənənəvi köç marşrutu özəlləşdirilib və indi onlar ya şəxsi torpaqlardan keçmək üçün ödəniş etməli, ya da Tbilisi–Qırmızı Körpü magistralından istifadə etməli olurlar. Aksiya iştirakçıları bildirirlər ki, mal-qaranın Dmanisi və Çalka dağlıq ərazilərinə illik köçürülməsi bir aya qədər davam edir və təhlükəsiz marşrutun olmaması səbəbindən daimi çətinliklərlə müşayiət olunur. Fermerlər hakimiyyətdən mövsümi köç üçün ayrıca yolların ayrılmasını tələb edir və bildirirlər ki, mövcud vəziyyət həm təsərrüfatlara, həm də yol hərəkəti təhlükəsizliyinə risk yaradır. Ərazidə patrul polisi növbə çəkir. Hakimiyyətin reaksiyası barədə hələlik məlumat yoxdur. Qiymətləndirmə: Gürcüstandakı azərbaycanlı icması kontekstində Yormuğanlıdakı vəziyyət, örüş marşrutlarının özəlləşdirilməsi və tarixi köç yollarının zəif qorunması şəraitində ənənəvi heyvandarlığın nə dərəcədə həssas olduğunu göstərir. Bu, heyvandarlığın əsas gəlir mənbələrindən biri olaraq qaldığı azərbaycanlıların yaşadığı kənd rayonlarına əlavə sosial-iqtisadi yük yaradır. Mal-qaranın köçürülməsi üçün təhlükəsiz dəhlizlər məsələsi həll edilmədiyi təqdirdə, münaqişə və təsərrüfat itkiləri riski davam edəcək.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə telefon danışığı aparıb. Bu barədə Əliyev X sosial şəbəkəsində məlumat verib.

Deputat Rasim Musabəyov bildirib ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) hazırda hərbi alyans deyil, lakin üzv ölkələr arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq güclənəcək. O, “Novosti Kavkaza” YouTube kanalına müsahibəsində qeyd edib ki, TDT-nin hərbi bloka çevrilməsi perspektivi əsasən Rusiyaya ünvanlanıb.

Prezident İlham Əliyev mayın 18-də Euronews-a müsahibəsində bildirib ki, 182 ölkənin nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən Dünya Şəhər Forumunun (WUF13) təşkili ölkənin beynəlxalq rolunun artdığını və davamlı urbanizasiya mövzusuna marağın gücləndiyini nümayiş etdirir.