Postneft dövrünün ayaq səsləri - cərimə iqtisadiyyati

May ayının aramsız yağışları altında Bakı altı gün ərzində dünya urbanistikasının paytaxtına çevrildi. Olimpiya Stadionunun pavilyonlarında 182 ölkədən gəlmiş nümayəndələr süni intellekt, iqlim dayanıqlılığı, mənzil təminatı, nəqliyyat və meqapolislərin gələcəyini müzakirə edirdilər. Nəhəng ekranlarda “ağıllı şəhərlər”in təqdimatları bir-birini əvəz edir, nazirlər yaşıl enerji haqqında danışır, memarlar ədalətli şəhər mühiti ideyasını müdafiə edir, BMT nümayəndələri isə yaxınlaşan qlobal mənzil böhranı barədə xəbərdarlıq edirdilər.

Əməkhaqlarının artımı davam etsə də, 2026-cı ildə Azərbaycanın əmək bazarı xammal iqtisadiyyatları üçün xarakterik olan struktur bərabərsizliyinin əlamətlərini getdikcə daha aydın nümayiş etdirir. Belə iqtisadiyyatlarda yüksək gəlirlər ixracyönümlü məhdud sayda sahələrdə cəmlənir, əhalinin böyük hissəsi isə aşağı gəlir zonasında qalır.

İlk baxışda Azərbaycanın demoqrafik mənzərəsi sabit görünür. Əhali artmaqda davam edir, dövlət infrastruktur xərclərini genişləndirir, iqtisadiyyat isə enerji gəlirlərinin hesabına dayanıqlılıq nümayiş etdirir. Lakin bu səthin altında daha incə və strateji əhəmiyyətli proses gedir — əhalinin strukturunun tədricən dəyişməsi, hansı ki, yaxın onilliklərdə iqtisadi artım modelini yenidən formalaşdıra bilər.

Bakıda iş gününün harada başladığını müəyyən etmək getdikcə çətinləşir. O artıq ofisə bağlı deyil, turniketlərlə ölçülmür və işıqlar sönəndə bitmir. İş günü bir bildirişlə başlayır — müştəridən gələn məktub, yeni layihə və ya başqa ölkədən sorğu ilə.