Kann Film Festivalı-2026: azadlıq, identiklik və dünya kinosunun yeni sərhədləri

79-cu Kann Film Festivalı dünya kino sənayesinin müəllif kinosu, kommersiya layihələri və sürətlə böyüyən striminq platformaları arasında balans axtarışını davam etdirdiyi bir dövrdə keçirilir. Bu il festival bir daha təsdiqləyir ki, o, yalnız kino premyeralarının əsas meydanı deyil, həm də mədəni və ictimai əhval-ruhiyyənin göstəricisidir.

12–23 may tarixlərində Fransanın Kann şəhəri ənənəvi olaraq dünya kino sənayesinin mərkəzinə çevrilir. Lazur sahillərinə rejissorlar, aktyorlar, prodüserlər və iri kinostudiyaların nümayəndələri gəlir, festival isə Avropa və dünya kinosunun gələcək tendensiyalarının formalaşdığı məkan olaraq qalır.

Bu ilki festivalın əsas xüsusiyyətlərindən biri böyük müəllif rejissorların geri dönüşü oldu. Ən çox müzakirə olunan premyeralar arasında Pedro Almodovarın Amarga Navidad, Əsgər Fərhadinin Parallel Tales, Pavel Pavlikovskinin Fatherland və Lukas Dontun Coward filmləri yer alır.

Kinotənqidçilər qeyd edirlər ki, 2026-cı ilin proqramı şəxsi azadlıq, ailə böhranları, yaddaş və identiklik mövzularına həsr olunan filmləri birləşdirir. Məhz bu mövzular bu gün Avropa müəllif kinosunun mərkəzinə daha çox görünür. Bu fonda Kann festivalı özünü ilk növbədə kommersiya uğuruna deyil, rejissor baxışına yönəlmiş festival kimi təqdim etməyə davam edir.

Festival təşkilatçıları bu ideyanı vizual şəkildə də vurğulayırlar. Festivalın rəsmi posteri uzun illərdir müstəqillik və ictimai məhdudiyyətlərə qarşı etirazın simvolu hesab edilən məşhur “Telma və Luiza” filmi əsasında hazırlanıb. Bir çox tənqidçilər bu seçimi qlobal rəqəmsal sənaye dövründə müəllif kinosunun əhəmiyyətini vurğulamaq cəhdi kimi qiymətləndirirlər.

Bununla yanaşı, Kann Film Festivalı yalnız mədəni deyil, həm də iqtisadi hadisə olaraq qalır. Minlərlə kino sənayesi nümayəndəsi müqavilələrin və gələcək birgə layihələrin müzakirə olunduğu Marché du Film kinobazarında iştirak edir. Müstəqil kino üçün Kann hələ də dünya diqqəti və beynəlxalq prokat təmin edə bilən azsaylı platformalardan biri hesab olunur.

Şəhərin küçələrində ənənəvi olaraq böyük ictimai hadisə atmosferi qorunur. Nümayişlərə növbələr, dolu zallar və qırmızı xalça ətrafında toplaşan minlərlə insan festivalın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Sərt akkreditasiya sisteminə baxmayaraq, turistlər və kino həvəskarları saatlarla ulduzların görünməsini gözləyirlər.

Festival gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri şəraitində keçirilir. Hakimiyyət orqanları şəhərin mərkəzi hissəsində polis nəzarətini artırıb, əsas məkanların yaxınlığında əlavə baryerlər və fövqəladə xidmət postları quraşdırılıb. Son illərdə bu cür tədbirlər Avropanın iri beynəlxalq tədbirləri üçün standart halına gəlib.

İnkişaf etməkdə olan kino sənayesinə malik ölkələrin, o cümlədən Azərbaycanın iştirakı da ayrıca diqqət çəkir. Polşa, Almaniya və Azərbaycanın animatorları tərəfindən yaradılmış qısametrajlı animasiya filmi “Yulaf dönərgə” (“Yulaf burulğanı”) “SFC/Rendez-vous Industry” proqramına daxil edilib. Film stop-motion, plastilin animasiyası və 3D texnologiyalarını birləşdirir, süjet isə valideynlər arasındakı münaqişə zamanı uşağın yaşantıları üzərində qurulub. Ekspertlər qeyd edirlər ki, məhz şəxsi və ailə hekayələri bu gün beynəlxalq müəllif kinosunun universal dilinə çevrilir.

Azərbaycanlı kinematoqrafçıların Kann festivalındakı iştirak tarixi hələlik çox qısadır. 2020-ci ildə “Tənqidçilər həftəsi” (La Semaine de la Critique) bölməsində rejissor Teymur Hacıyevin “Axşama doğru” (Towards Evening) qısametrajlı filmi nümayiş etdirilmişdi.

2024-cü ildə isə “Qısametrajlı film müsabiqəsi” (Short Film Competition) bölməsində rejissor Azər Quliyevin “Sanki yoxsan” (As If You Are Not There) filmi iştirak edib.

Kann Film Festivalının tarixi özü də Avropanın siyasi və mədəni dəyişikliklərini əks etdirir. 1946-cı ildə əsası qoyulan festival müharibədən əvvəlki dövrün siyasiləşdirilmiş kinofestivallarına alternativ kimi nəzərdə tutulmuşdu. O vaxtdan etibarən Kann dəfələrlə yaradıcılıq azadlığı, senzura və incəsənətin cəmiyyətdəki rolu ilə bağlı müzakirələrin platformasına çevrilib. Hətta 1968-ci ildə Fransadakı kütləvi etirazlar fonunda festivalın ləğv edilməsi belə onun ictimai proseslərlə sıx bağlı məkan kimi tarixinin bir hissəsinə çevrilib.

2026-cı ildə Kann bir daha nümayiş etdirir ki, festival yalnız dünya kinosunun vitrini deyil, həm də qlobal mədəni dəyişikliklərin — kino sənayesinin transformasiyasından beynəlxalq əməkdaşlığın və müəllif ifadəsinin yeni formalarının axtarışına qədər — əksidir.