![Azərbaycanın ÜDM-i 2024-cü ilin ilk səkkiz ayında 0,8% artdı](https://turan.az/resized/news/2024/Ia2JHxzzdXhgm0UGuOQvxBOFMGAnW0JJwSNuOWSQ-750-500-resize.webp)
Azərbaycanın ÜDM-i 2024-cü ilin ilk səkkiz ayında 0,8% artdı
Azərbaycanın ÜDM-i 2024-cü ilin ilk səkkiz ayında 0,8% artdı
Azərbaycanın ümumi daxili məhsulu (ÜDM) 2024-cü ilin yanvar-avqust dövründə 0,8% artaraq 80,96 milyard manat (47,62 milyard dollar) təşkil edib. Bu, 2023-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ümumi istehsalın sabitliyini əks etdirir, Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına görə.
Bu rəqəm Dövlət Statistika Komitəsinin 2024-cü ilin yanvar-avqust dövrü üçün ÜDM artımının 4,3% olduğunu bildirən hesabatı ilə ziddiyyət təşkil edir və rəsmi məlumatlarda uyğunsuzluqlar olduğunu vurğulayır. Aprel ayında ÜDM-in 4,5%, may ayında isə 3% azalma göstərməsinə baxmayaraq, Dövlət Statistika Komitəsi 4,5%-lik artım iddiasında davam edir. Turanın hesablamalarına görə, ÜDM 2024-cü ilin ilk yeddi ayında cəmi 0,24% artıb, halbuki Dövlət Statistika Komitəsi 4,5% artım olduğunu iddia edir. Komitə hələ də təqdim olunan məlumatlar arasındakı fərqlərin səbəblərini açıqlamayıb.
Bu ilin ilk səkkiz ayı üzrə hesabat, sektorlar üzrə əsas dəyişiklikləri ortaya qoyub. Azərbaycanın qeyri-neft və qaz sektoru sabit artım nümayiş etdirir. 2024-cü ilin yanvar-avqust dövründə bu sektor 7% artıb ki, bu da 2023-cü ilin eyni dövründə qeydə alınmış 2,6%-lik artıma nisbətən əhəmiyyətli bir təkmilləşməni göstərir. Bu rəqəmlər ölkənin iqtisadiyyatını şaxələndirmək və neft gəlirlərindən asılılığı azaltmaq üçün davam edən səyləri vurğulayır.
Əksinə, neft və qaz sektorunda 2024-cü ildə mülayim bərpa müşahidə olunub, əlavə dəyər əvvəlki ildəki 1,1%-lik enişlə müqayisədə 0,2% artıb.
Neft və qaz sektorunun üstünlük təşkil etdiyi sənaye 2024-cü ildə Azərbaycanın ÜDM-nin ən böyük mənbəyi olaraq qalmaqda davam edib və ümumi istehsalın 37,9%-ni təşkil edib. Bununla belə, bu, 2023-cü ildə 42,4%-lik payla müqayisədə azalmanı göstərir ki, bu da sənaye fəaliyyətinin azalmasına işarə edir.
Digər sektorlarda isə cüzi artım müşahidə olunub. 2024-cü ildə ticarət və nəqliyyat vasitələrinin təmiri ÜDM-ə 9,7% töhfə verib, 2023-cü ildə bu göstərici 9,5% olub. Tikinti də artaraq 4,8%-dən 6,1%-ə yüksəlib. Digər diqqətəlayiq töhfə verənlər arasında nəqliyyat və anbar təsərrüfatı (7%), kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq (6%), həmçinin yerləşdirmə və qida xidmətləri (2,5%) var.
Məhsul və idxal üzrə xalis vergilər ÜDM-in 10,1%-ni təşkil edib, bu göstərici keçən il 9,4% idi.
Adambaşına düşən ÜDM 2024-cü ildə 7,941.3 manata qədər artıb, 2023-cü ildə isə 7,895 manat olub ki, bu da Azərbaycan vətəndaşlarının orta gəlir səviyyəsində kiçik bir artımı əks etdirir.
2024-cü il üçün ÜDM artımı proqnozu 1,8% təşkil edir ki, bu da 2023-cü il proqnozu ilə eynidir. Qeyri-neft sektorunda artımın 4,9%-ə çatacağı, neft sektorunda isə 1,5% azalma gözlənilir. Bu rəqəmlər ölkənin iqtisadi inkişaf trayektoriyası ilə bağlı sabit gözləntiləri göstərir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Azərbaycanın ÜDM-i 2022-ci ildə 4,6% artmış, qeyri-neft və qaz sektoru isə 9,1% genişlənmişdir ki, bu da son iki ildə iqtisadi aktivliyin azalmasını göstərir.
Nominal ÜDM göstəriciləri və real artım templəri 2023-cü ilin yanvar-avqust dövründən 2024-cü ilin eyni dövrünə qədər sabit qalsa da, Azərbaycanın iqtisadi strukturu əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalıb. Qeyri-neft sektorunun daha yüksək performansı və sənaye fəaliyyətinin azalması ölkənin daha şaxələndirilmiş bir iqtisadiyyata keçidini göstərir. Neft sektoru, hərçənd ki, bir qədər bərpa olunur, potensial narahatlıq sahəsi olaraq qalır, ticarət və tikinti kimi digər sektorlar isə artmaqda davam edir.
-
- Maliyyə
- 12 Sentyabr 2024 10:36
-
- İqtisadiyyat
- 12 Sentyabr 2024 11:06
İqtisadiyyat
-
2024-cü il sentyabrın 11-də Baş nazir Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə Azərbaycanın İqtisadi Şurasının 2025-2028-ci illər üzrə dövlət və icmal büdcə layihələrinə baxılması üçün iclası keçirilib. Əsas maliyyə-iqtisadi məsələlərə həsr olunmuş iclasda qlobal iqtisadi tendensiyalar, 2024-2028-ci illər üçün makroiqtisadi proqnozlar və növbəti illər üçün ölkənin fiskal siyasəti müzakirə edilib.
-
Bu ilin ilk səkkiz ayında Azərbaycanda əsas kapitala yatırımlar 11,2 milyard manat təşkil edib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,7 faiz artımı əks etdirir. Bu artım ölkənin infrastrukturun inkişafına davamlı sadiqliyini göstərir, baxmayaraq ki, investisiya axınlarının tərkibi sektorlar arasında fərqli meylləri üzə çıxarır.
-
Yanvar-avqust dövründə Azərbaycanın istehlak qiymətləri indeksi (İQİ) 2023-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1.3% artaraq, ölkədə mülayim inflyasiya dövrünü qeyd edir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, səkkiz aylıq dövrdə ümumi İQİ 101.3%-ə çatıb və müxtəlif sektorlarda fərqli inflyasiya təzyiqləri müşahidə edilib.
-
Azərbaycan bu ilin yanvar-iyul ayları ərzində ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə maaşlı işçilərin orta nominal aylıq əməkhaqqında 8,3%-lik əhəmiyyətli artım müşahidə edib. Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı məlumatlara görə, ölkə iqtisadi inkişaf və sektorlararası dəyişikliklər yaşadıqca orta nominal aylıq əməkhaqqı 1,002.4 manata çatıb.
Rəy yaz