![Analitikin Ukraynanın anti-Azərbaycan əhval-ruhiyyəsinə cavabı](https://turan.az/resized/news/2024/9BYdnfSWCNGCOnf504Z2FZFAWwHpfyFZ412oi7kX-750-500-resize.webp)
Analitikin Ukraynanın anti-Azərbaycan əhval-ruhiyyəsinə cavabı
Analitikin Ukraynanın anti-Azərbaycan əhval-ruhiyyəsinə cavabı
Ukraynada tanınmış iş adamı Vladimir Putinin Azərbaycana səfərinə və Bakının BRİCS-ə qoşulmaq istəyinə etiraz olaraq ictimaiyyəti SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqələrini boykot etməyə çağırıb. “Azərbaycanın BRİCS-ə üzv olmaq üçün müraciəti fonunda SOCAR-ın Ukraynadakı fəaliyyəti ilə bağlı təfərrüatlar ortaya çıxıb. Guya Rusiya neftindən əldə edilən məhsullar onun vasitəsilə ölkəyə daxil ola bilərdi”, - Ukraynanın iri yanacaq idxalçısı, “Praym” şirkətlər qrupunun təsisçisi Dmitri Leuşkin bildirib. İş adamı Ukrayna dövlət və özəl şirkətlərini SOCAR-la əməkdaşlığı dayandırmağa çağırıb. Politoloq, “Sage Solutions” şirkətinin direktoru Fikrət Məmmədov bu təşəbbüsü səhv hesab edir. O, “Turan”ın suallarını cavablandırıb.
Sual: Ukrayna rəhbərliyi Azərbaycana qarşı ictimai təşəbbüsə cavab vermədi. Bəs rəsmi Kiyev Azərbaycan əleyhinə bəyanat versə, necə olacaq?
Cavab: Əgər Ukrayna yekunda qərara gəlsə ki, Azərbaycana “ya biz, ya da ruslar” ultimatumu verməlidir, mən inanıram ki, Azərbaycan Rusiyanı seçəcək və tamamilə haqlı olacaq. İqtisadiyyatın ölçüsü, ümumi sərhədləri, əhalisi, maliyyə transfertlərinin həcmi, xarici ticarət dövriyyəsi və digər amillər ölkəmizin Ukraynaya, onun silahlı qüvvələrinə və ukraynalılara nə qədər rəğbət bəsləməsindən asılı olmayaraq, Rusiyanı Ukraynadan daha cəlbedici tərəfdaş edir. İqtisadi nöqteyi-nəzərdən, siyasi qeyri-adekvatlığına baxmayaraq, rəqəmlərə görə Rusiya üstünlük verilən tərəfdaşdır.
Sual: Sizcə, Bakının iki müharibə edən dövlətlə bağlı siyasəti düzgündürmü?
Cavab: Azərbaycan heç vaxt heç kimə qarşı ittifaqa girmir. Əgər Rusiya ilə müqavilələr, sazişlər imzalayırsa, deməli, bu, Ukraynaya qarşı deyil. Bu, öz iqtisadi, sosial və humanitar problemlərini həll etmək üçün edilir. Eynilə, Ukrayna ilə imzalanan müqavilələr də rusları incitmək məqsədi daşımır. Azərbaycan həmişə tərəfdaşlarının risklərini və qorxularını minimuma endirməyə çalışır. Azərbaycan afrikalıları parlaq gələcəyə aparmaq üçün deyil, Rusiya və İrana ərazisini onlara qarşı bazaya çevirməyəcəyini göstərmək üçün Qoşulmama Hərəkatındadır.
Sual: Bəzi Azərbaycan siyasətçiləri və vətəndaşları da Bakını Rusiya ilə sıx əlaqələrə və Putinin Bakıya səfərinə görə tənqid edirlər. Bu hisslərə münasibətiniz necədir?
Cavab: Ukraynanın seçdiyi qarşıdurma siyasəti Azərbaycandan fərqli olaraq hələ də istənilən nəticəni verməyib. Məhz diplomatiya sayəsində Azərbaycan son Qarabağ müharibələrində Rusiyanın neytrallığını təmin etdi. Məhz diplomatiya Qarabağdan sülhməramlıların nəzərdə tutulduğu vaxtdan tez çıxarılmasını mümkün etdi. Biz bir ölkə olaraq Rusiya və Ukraynadan fərqli olaraq “güc haqlıdır” prinsipi ilə hərəkət etmirik. Azərbaycan prezidenti Azərbaycanın maraqlarını və təhlükəsizliyini qoruyur və Putinlə qarşıdurmaya girmək istəmir. Ukrayna Qarabağın 30 illik işğalına görə Ermənistanla münasibətlərini kəsib? Və o, Parisin Ermənistanı silahlandırmasına qarşıdırmı? Bəs niyə bunu etməliyik?
Üç ölkə arasında mübahisə obyektinə çevrilən SOCAR-a qayıdaq.
Cavab: Ukraynanın SOCAR-a qarşı kampaniyasının təşəbbüskarı Leuşkin səhv edir, çünki SOCAR yanacağı Türkiyədən, Rusiya neftini də emal edən “Star” neft emalı zavodundan verir. Leuşkin Bolqarıstanda neft məhsulları almağı təklif edir. Mən Leuşkini məyus etmək istəmirəm, amma Bolqarıstanın Burqasdakı ən böyük neft emalı zavodu birbaşa “Lukoil”a məxsusdur. Bu zavod Rusiya neftini almağı dayandırdı. Amma bu heç nəyi dəyişmir. “Lukoyl” nefti dəyişir, obrazlı desək, neftini başqasına verir, o da “Lukoyl”a qaytarır. Əslində heç nə dəyişmir, sadəcə olaraq, daha çox sənədləşmə işləri aparılır. Ukraynadakı SOCAR-dan fərqli olaraq, “Lukoyl” Ukrayna xəzinəsinə vergi ödəmir, iş yerləri açmır, Rusiya tərəfindən dağıdılmış İrpen şəhərini bərpa etmir, Ukraynada sosial və humanitar proqramlara milyonlarla sərmayə qoymur. “SOCAR Energy Ukraine” Ukrayna yanacaq bazarında 200 şirkət arasında on ən böyük vergi ödəyicisindən biridir. Deməli, SOCAR-ın “Lukoyl”la əvəzlənməsi mümkündür, lakin bu, kapitalın xaricə axması olardı.
İqtisadiyyat
-
Özbəkistan və Azərbaycan ikitərəfli münasibətlərin hərtərəfli inkişafını əsas xarici siyasət prioriteti kimi vurğulayaraq strateji əməkdaşlığın yeni mərhələsinə qədəm qoyublar. Özbəkistan Prezidenti yanında Strateji və Regionlararası Araşdırmalar İnstitutunun şöbə müdiri Milana Bazarova bu dərinləşən tərəfdaşlığı vurğulayaraq, 2024-cü ilin iki ölkə arasında çoxşaxəli əlaqələrin intensiv inkişafı ili olduğunu qeyd edir. Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyevin başçılıq etdiyi təşəbbüs müxtəlif sektorlar üzrə əməkdaşlığın artmasına səbəb olub. Özbəkistan və Azərbaycan arasında strateji dialoq 2017-ci ildən davamlı şəkildə inkişaf edir: təkcə son beş ildə nazirliklər, parlamentlər və iri ictimai birliklər arasında 60-dan çox rəsmi mübadilə aparılıb. Bazarova vurğulayır ki, bu tərəfdaşlığı təsbit edən flaqman sənəd - Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və hərtərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi haqqında Bəyannamə iqtisadi əməkdaşlıqdan tutmuş mədəni mübadiləyə qədər əməkdaşlığın 40-a yaxın əsas istiqamətinin əsasını qoyub.
-
Bakı ticarət dövriyyəsi 2024-cü ilin ilk yeddi ayında keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,4 faiz artaraq 18 744,9 milyon manata çatıb. Bu artım şəhərin pərakəndə satış sektorunun dayanıqlığını vurğulayır.
-
1 iyul tarixinə Dövlət Sosial Müdafiə Fondu 1,101 milyon qeydiyyata alınmış pensiyaçı olduğunu bildirdi, bu rəqəm keçən ilki 1,096 milyondan bir qədər çoxdur. Bu rəqəmlər Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, ölkə əhalisinin 10,8 faizini təşkil edir.
-
Azərbaycan COP29-a ev sahibliyi etməyə hazırlaşarkən, onun enerji sektoruna və ətraf mühitin mühafizəsi siyasətinə diqqət güclənir. Ölkə əsas neft və qaz istehsalçısı kimi öz rolunu dayanıqlı enerji və iqlimə uyğun siyasətlərə keçid zərurəti ilə balanslaşdırmaqda mühüm çətinliklərlə üzləşir. Azərbaycan üçün konfransdan əvvəl hərtərəfli Milli Gündəliyin hazırlanması təkcə iqlim dəyişikliyinin təsirlərini yumşaltmaq üçün deyil, həm də ölkənin enerji keçidini sürətləndirmək üçün vacibdir. İqtisadçı Qubad İbadoğlunun məqaləsində qeyd olunur ki, bu gündəliyə maliyyələşdirmənin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın yenidən qurulması və neft-qaz sektoru ilə bağlı uzun müddət davam edən ekoloji problemlərin həlli daxil edilməlidir. Azərbaycan iqtisadiyyatının neft və qazdan asılılığı qalmaqdadır, bu da davamlı inkişafa problemlər yaradır. 2023-cü ildə neft-qaz sektoru ölkənin ÜDM-nin təxminən 34%-ni təşkil edib və əsas kapitala ümumi investisiyanın 30%-dən çoxunu cəlb edib. İxracda sektorun üstünlüyü daha qabarıq şəkildə özünü göstərir və Azərbaycanın 33,9 milyard dollarlıq ixracının 90%-i neft və qazdan əldə edilir. Üstəlik, bu gəlirlər 2023-cü ilin faktiki dövlət büdcəsinin yarıdan çoxunu təşkil edib. Bu rəqəmləri nəzərə alsaq, Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi edən ölkə kimi potensialı paradoksaldır. O, digər ölkələr üçün nümunə olsa da, artan qalıq yanacaq istehsalı və BP və TotalEnergies kimi beynəlxalq enerji nəhəngləri ilə tərəfdaşlıqları onun iqlim məqsədlərinə sadiqliyinə xələl gətirir. Məsələn, BP-nin cari layihələri, o cümlədən 6 milyard dollar dəyərində Azeri Central East (ACE) təşəbbüsü və AÇG yataqlarında dərin qaz hasilatı ənənəvi enerji mənbələrinə diqqətin yönəldiyini göstərir. TotalEnergies-in rəhbərlik etdiyi “Abşeron” qaz yatağı, planlaşdırılan boru kəmərinin genişləndirilməsi investisiyaları ilə yanaşı, Azərbaycanın enerji keçidinin ləng tempini daha da vurğulayır.
Rəy yaz