Azərbaycan Moskvadan səfirliyin qonaq evi qarşısındakı insidentin araşdırılmasını tələb edib

Azərbaycan Moskvadakı səfirliyinin qonaq evi qarşısında Azərbaycan əleyhinə materialların yerləşdirilməsi ilə bağlı Rusiya hakimiyyətindən araşdırma aparmağı tələb edib. Bakı hadisəni iki ölkə arasındakı gərginliyi artıra biləcək təxribat adlandırıb.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, naməlum şəxslər avqustun 27-də günorta radələrində binanın qarşısında təxribat xarakterli şəkillər yerləşdiriblər. Qonaq evinin yaxınlığında qoyulmuş plakatları əks etdirən videogörüntülər daha sonra Report agentliyi tərəfindən yayımlanıb.

Azərbaycanın xarici siyasət idarəsi şəkillərin məzmununu açıqlamayıb. Nazirlik aksiyanın iştirakçılarının kimliyi və ya onların hər hansı təşkilata mümkün bağlılığı barədə məlumata malik olub-olmadığını da bildirməyib.

“Naməlum şəxslər tərəfindən təxribat xarakterli şəkillərin yerləşdirilməsini qətiyyətlə pisləyirik”, — XİN-in bəyanatında deyilir.

Bakı hadisənin son dövrlərdə Rusiyanın bəzi media resurslarında Azərbaycana qarşı aparıldığı bildirilən kampaniya ilə əlaqəli ola biləcəyini istisna etməyib.

“Bu qəbuledilməz təxribatın Azərbaycan–Rusiya münasibətlərinin süni şəkildə gərginləşdirilməsinə xidmət etməklə yanaşı, son dövrlərdə Rusiyanın bir sıra media resurslarında Azərbaycana qarşı aparılan çirkin və qərəzli kampaniyanın tərkib hissəsi olduğu istisna edilmir”, — nazirlik bildirib.

Azərbaycan Rusiyanın aidiyyəti qurumlarını naməlum şəxslərin hərəkətlərinə hüquqi qiymət verməyə, hadisəni hərtərəfli araşdırmağa və belə halların təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər görməyə çağırıb.

Material hazırlanarkən Rusiya hakimiyyəti cinayət və ya inzibati işin açılması, şübhəli şəxslərin saxlanılması və ilkin araşdırmanın nəticələri barədə ictimai məlumat verməmişdi. Aksiyanın təşkilatçılarını və iştirakçıların motivlərini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirmək hələlik mümkün olmayıb.

Media qarşıdurmasından küçə aksiyasına

Hadisə Bakı ilə Moskva arasında ritorikanın yenidən sərtləşdiyi bir dövrdə baş verib.

Bundan cəmi doqquz gün əvvəl — avqustun 18-də Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri Mixail Yevdokimov Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılmışdı. Rusiya diplomatına Azərbaycan, Azərbaycan xalqı və ölkə rəhbərliyinə qarşı səsləndirilən “təxribatçı, təhqiredici və hədələyici bəyanatlar”la əlaqədar etiraz bildirilmişdi.

Bakı həmin iradların Rusiyanın bəzi televiziya, radio və internet proqramlarında səsləndirilmiş fikirlərlə bağlı olduğunu bildirmişdi. Azərbaycan tərəfinə görə, belə materiallar adi siyasi tənqid sərhədlərini aşaraq düşmənçilik mühiti yaradır.

Azərbaycan XİN-i Moskvada plakatların peyda olmasını faktiki olaraq bu informasiya fonu ilə əlaqələndirib. Lakin bəyanatdakı ifadə ehtiyatlıdır: nazirlik əlaqənin mümkünlüyündən danışır, Rusiya mediasının, dövlət strukturlarının və ya konkret siyasi qrupların aksiyanın təşkilində iştirakı barədə təsdiqlənmiş fakt açıqlamır.

Bu qeyd prinsipial əhəmiyyət daşıyır. Rəsmi araşdırmanın nəticələri olmadan hadisə ayrı-ayrı şəxslərin müstəqil aksiyası, radikal və ya millətçi qrupun fəaliyyəti, yaxud siyasi gərginliyi diplomatik nümayəndəliyin ətrafına daşımaq məqsədi daşıyan planlı təxribat kimi nəzərdən keçirilə bilər.

Qəbul edən dövlətin öhdəlikləri

Bakı Moskvaya Rusiyanın 1961-ci il Diplomatik Münasibətlər haqqında Vyana Konvensiyasından irəli gələn öhdəliklərini ayrıca xatırladıb.

Konvensiyanın 22-ci maddəsi qəbul edən dövlətin üzərinə diplomatik nümayəndəliyin binalarını müdaxilə və zərərdən qorumaq, nümayəndəliyin asayişinin pozulmasının və ləyaqətinin alçaldılmasının qarşısını almaq üçün bütün lazımi tədbirləri görmək kimi xüsusi öhdəlik qoyur.

Azərbaycan Rusiya tərəfinin səfirliyin, onun əməkdaşlarının və diplomatik missiyanın istifadə etdiyi obyektlərin təhlükəsizliyini təmin edəcəyini, eləcə də nümayəndəliyin normal fəaliyyətinə mane ola biləcək hərəkətlərin qarşısını alacağını gözləyir.

Bununla belə, hadisənin dəqiq hüquqi qiymətləndirilməsi üçün qonaq evinin statusu müəyyənləşdirilməlidir: obyekt diplomatik nümayəndəliyin rəsmi binaları siyahısına daxildirmi, necə qeydiyyata alınıb və hansı funksiyaları yerinə yetirir? Bu amillər konvensiyanın ayrı-ayrı müddəalarının birbaşa tətbiqinə təsir edə bilər. Lakin onlar Rusiya hüquq-mühafizə orqanlarının ictimai asayişi qorumaq və mümkün təhdidlərə reaksiya vermək öhdəliyini aradan qaldırmır.

Plakatların diplomatik obyektin hasarından kənarda yerləşdirilməsi faktı özlüyündə Vyana Konvensiyasının pozulduğunu sübut etmir. Hüquqi qiymətləndirmə materialların xarakterindən, aksiya iştirakçılarının davranışından, hadisənin davametmə müddətindən, təhdidlərin olub-olmamasından və Rusiya xidmətlərinin reaksiyasından asılı olacaq.

Münasibətlər üçün sınaq

Azərbaycan və Rusiya arasında mühüm ticarət, nəqliyyat, humanitar və ictimai əlaqələr qalmaqdadır. Rusiya Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir. Hər iki ölkədə qonşu dövlətlə ailə və işgüzar əlaqələri olan böyük icmalar yaşayır.

Bununla belə, son illərdə siyasi münasibətlər dəfələrlə gərgin dövrlərdən keçib. Mübahisələr diplomatların xarici işlər nazirliklərinə çağırılması, sərt bəyanatlar və hadisələrin qərəzli işıqlandırılması ilə bağlı qarşılıqlı ittihamlarla müşayiət olunub.

Belə şəraitdə naməlum şəxslərin məhdudmiqyaslı aksiyası belə hadisənin öz çərçivəsindən kənara çıxan siyasi əhəmiyyət qazana bilər. Operativ araşdırmanın aparılmaması Bakının Rusiya mediasındakı düşmənçilik ritorikasının tədricən Azərbaycan qurumlarına qarşı əməli hərəkətlərə keçməsi barədə şübhələrini gücləndirə bilər.

Eyni zamanda, təşkilatçılar müəyyənləşdirilmədən məsuliyyətin Rusiya dövlətinin üzərinə qoyulması diplomatik həll imkanlarını daha da məhdudlaşdıra bilər.

Moskvanın niyyətlərinin ilk göstəricisi onun rəsmi reaksiyası olacaq: hadisə qeydiyyata alınacaqmı, təhlükəsizlik kameralarının görüntüləri araşdırılacaqmı və materialları yerləşdirən şəxslər müəyyən ediləcəkmi? Bakı üçün yalnız icraçıların tapılması deyil, Rusiya hakimiyyətinin Azərbaycanın diplomatik nümayəndəliyinin toxunulmazlığını və normal fəaliyyətini təmin etməyə hazır olduğunu açıq şəkildə göstərməsi də əhəmiyyətlidir.

Daha geniş mənada hadisə iki hökumətin informasiya qarşıdurmasının küçə aksiyaları və diplomatik demarşlar silsiləsinə çevrilməsinin qarşısını almaq qabiliyyətini sınağa çəkəcək. Sürətli və şəffaf araşdırma insidentin lokallaşdırılmasına kömək edə bilər. Hadisəyə etinasız münasibət isə diplomatik binanın qarşısındakı bir neçə plakatı Bakı ilə Moskva arasında dərinləşən etimadsızlığın növbəti rəmzinə çevirə bilər.