Bakı metrosunun xətlərinin ayrılması: nəqliyyat böhranından necə qaçmaq olar?

Bakı Metropoliteninin rəhbərliyi çoxdan elan edilmiş layihənin — Bakı metrosunun Qırmızı və Yaşıl xətlərinin ayrılması, daha dəqiq desək, bir-birindən müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərməsinin təmin edilməsi layihəsinin icrasına başlayıb.

Bu tədbirlər hər iki xətt üzrə qatarların hərəkət intervallarını azaltmaq, sərnişin axınlarını ayırmaq və hazırda əsas keçid qovşağı olan “28 May” stansiyasının yükünü yüngülləşdirmək məqsədi daşıyır.

Tikinti işləri ilə əlaqədar olaraq, avqustun 15-dən etibarən 10–12 ay müddətində “Nizami” və “28 May” stansiyaları arasında qatarların hərəkəti dayandırılacaq.

Bu, yerüstü ictimai nəqliyyatın yükünü qaçılmaz şəkildə artıracaq. Problemi heç olmasa qismən yumşaltmaq üçün Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyi avqustun 15-dən 20 müntəzəm avtobus marşrutunda avtobusların sayını artıracaq və müxtəlif metro stansiyaları arasında altı xüsusi ekspres avtobus marşrutu istifadəyə verəcək.

Ekspres avtobuslar aşağıdakı marşrutlar üzrə hərəkət edəcək:

• M1: “Elmlər Akademiyası” — “28 May”
• M2: “İnşaatçılar” — “Nizami” — “28 May”
• M3: “20 Yanvar” — “Nizami” — “28 May”
• M4: “20 Yanvar” — “Koroğlu”
• M5: “20 Yanvar” — “Gənclik”
• M6: “Elmlər Akademiyası” — “Gənclik”

Şəhər sakinləri üçün xoşagəlməz xəbər ekspres avtobuslarda gedişin ödənişli olmasıdır.

Beləliklə, bəzi sərnişinlər bir istiqamətdə hərəkət edərkən gediş haqqını iki, hətta üç dəfə ödəməli olacaqlar.

Əgər əvvəllər Bakı sakini, məsələn, “Həzi Aslanov” stansiyasından “Memar Əcəmi” stansiyasına gedərkən gediş haqqını yalnız bir dəfə ödəyirdisə, indi əvvəlcə metro ilə “28 May” stansiyasına çatmalı, sonra “Nizami” stansiyasına qədər ekspres avtobus üçün ödəniş etməli, daha sonra isə “Memar Əcəmi” stansiyasına getmək üçün metroda yenidən gediş haqqı ödəməli olacaq. Günün sonunda geri qayıdarkən də gediş haqqını üç dəfə ödəməli olacaq.

Yüklənmiş küçə və prospektlərdən keçəcək, həmçinin uzunluğu bir neçə kilometrə çatacaq ekspres avtobus marşrutlarının nə dərəcədə əsaslandırılmış seçilməsi də narazılıq doğurur.

Bununla əlaqədar olaraq, yerüstü nəqliyyat sisteminə əlavə yükü minimuma endirməyə imkan verən alternativ daşıma variantını aidiyyəti dövlət qurumlarının və ictimaiyyətin müzakirəsinə təqdim etmək istərdik.

Daşımaları, xüsusilə, aşağıdakı alternativ marşrutlar üzrə təşkil etmək olardı:

• A1: “Elmlər Akademiyası” — “İçərişəhər”
• A2: “Nizami” — “28 May”

Bu marşrutlardan “Dərnəgül — Nizami” sahəsində yerləşən stansiyalardan şəhər mərkəzinə, Bayıl ərazisinə və daha uzaq istiqamətlərə gedən, eləcə də əks istiqamətdə hərəkət edən sərnişinlər istifadə edə bilərlər.

Bundan əlavə, daşımaları aşağıdakı marşrutlar üzrə təşkil etmək olardı:

• A3: “Azadlıq prospekti” — “Gənclik”
• A4: “Dərnəgül” — “Nəriman Nərimanov”
• A5: “Dərnəgül” — “Ulduz”
• A6: “Dərnəgül” — “Koroğlu”

Bu marşrutlar “Nizami — Dərnəgül” sahəsində yerləşən stansiyalardan Nərimanov, Nizami və Xətai rayonlarına, o cümlədən “8-ci kilometr” və “Əhmədli” kimi iri yaşayış massivlərinə gedən və əks istiqamətdə hərəkət edən sərnişinlərin vaxt itkisini azaltmağa imkan verər.

Təklif edilən avtobus marşrutlarının əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, onlar şəhərin mərkəzi hissəsindən kənarda keçir və nisbətən qısa məsafələrdə geniş magistral yollar boyunca təşkil edilə bilər. “Ulduz”, “Nəriman Nərimanov” və “Koroğlu” stansiyaları “Dərnəgül” stansiyasından dörd-on kilometr məsafədə yerləşir. Ən mühüm məqam isə bu stansiyalar arasındakı yolların svetoforların demək olar ki, olmadığı magistral nəqliyyat xətlərindən keçməsidir.

Bundan əlavə, şaxələndirilmiş marşrut şəbəkəsi sərnişin axınının müxtəlif metro stansiyaları arasında daha bərabər bölüşdürülməsinə imkan verəcək.

Şəhər mərkəzinə gedən sərnişinlər “Nəriman Nərimanov” stansiyasına qədər hərəkət edən marşrutlardan istifadə edə bilərlər. İri yaşayış massivlərinə və şəhərətrafı qəsəbələrə gedən sərnişinlər isə “Ulduz” və “Koroğlu” stansiyalarına istiqamətləndirilə bilərlər.

Əlbəttə, ekspres avtobuslarda gedişin pulsuz olması arzu edilərdi. Lakin rəsmilər belə avtobuslardan əvvəlcədən metrodan istifadə etməyi planlaşdırmayan sərnişinlərin də yararlanacağından narahatdırlar.

Bu vəziyyətdə kompromis variant tapmaq olar. Xüsusilə, daimi sərnişinlər üçün güzəştlər nəzərdə tutan vahid həftəlik və aylıq gediş biletlərinin və ya kartlarının tətbiqi məqsədəuyğun olardı. Məsələn, 30 gedişdən ibarət paketin qiymətini 20–22 gedişin dəyərinə bərabər müəyyənləşdirmək olar. Məktəblilər və tələbələr üçün xüsusi güzəştlərin tətbiqi də məqsədəuyğundur.

Əslində, Bakı Metropoliteninin rəhbərliyi və şəhər hakimiyyəti bu genişmiqyaslı layihənin həyata keçirildiyi dövrdə nəqliyyat axınlarının tənzimlənməsi variantları ilə bağlı əvvəlcədən ictimai müzakirələr keçirsəydi, daha yaxşı olardı.

Lakin çox vaxt olduğu kimi, vətəndaşlar yenə də fakt qarşısında qoyulublar. Buna baxmayaraq, nəqliyyat böhranının qarşısını almağa imkan verəcək əsaslandırılmış qərarların qəbulu üçün hələ vaxt var. Sentyabrın 15-dən məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində dərslər başladıqdan sonra belə bir böhran təhlükəsi xüsusilə artacaq.

Şübhəsiz, Bakının genişmiqyaslı infrastruktur layihələrinə ehtiyacı var. Lakin belə layihələrin həyata keçirilməsi şəhər sakinləri üçün gözlənilməz zərbəyə çevrilməməlidir. Təəssüf ki, şəhər hakimiyyəti ilkin ictimai müzakirələr keçirmədən vətəndaşları yenidən fakt qarşısında qoyub. Bununla belə, sentyabrda gözlənilən pik yüklənməyə qədər ekspres avtobusların hərəkət sxemlərini dəyişdirmək, onlar üçün xüsusi hərəkət zolaqları ayırmaq və ədalətli ödəniş sistemi tətbiq etmək üçün hələ vaxt var.